การรักษาโรคที่เกี่ยวเนื่องกับอารมณ์ของปัญจธาตุ

ในทางการแพทย์แผนจีน อารมณ์เป็นสิ่งหนึ่งที่สำคัญในการกำหนดความสมดุลของสุขภาพได้ เนื่องจากอารมณ์นั้นสามารถส่งผลกระทบต่ออวัยวะภายในของร่างกาย

อารมณ์จะมีความสัมพันธ์กับอวัยวะภายในตามหลักปัญจธาตุ ดังนี้

🔸 ไม้ สังกัดที่ เส้นลมปราณตับ เกี่ยวข้องกับ อารมณ์โกรธ

🔸 ไฟ สังกัดที่ เส้นลมปราณหัวใจ เกี่ยวข้องกับ อารมณ์ดีใจ

🔸 ดิน สังกัดที่ เส้นลมปราณม้าม เกี่ยวข้องกับ อารมณ์กังวลครุ่นคิด

🔸 โลหะ สังกัดที่ เส้นลมปราณปอด เกี่ยวข้องกับ อารมณ์เศร้าโศก

🔸 น้ำ สังกัดที่ เส้นลมปราณไต เกี่ยวข้องกับ อารมณ์กลัว

ซึ่งถ้าเกิดอารมณ์ใดที่มากเกิดไปก็จะส่งผลกระทบต่ออวัยวะต่าง ๆ เช่น  โกรธมากไป กระทบ ตับ

🟩 ดีใจมากไป กระทบ หัวใจ

🟩 กังวลครุ่นคิดมากไป กระทบ ม้าม

🟩 เศร้าโศกมากไป กระทบ ปอด

🟩 กลัวมากไป กระทบ ไต

ในทางการแพทย์แผนจีน สามารถรักษาโรคโดยใช้อารมณ์ของปัญจธาตุได้ดังนี้

🔹 พูดให้รู้สึกเศร้า = ใช้ความเศร้าโศก  รักษา ความโกรธ

🔹 พูดให้รู้สึกดีใจ = ใช้ความดีใจ รักษา ความเศร้าโศก

🔹 พูดให้รู้สึกกลัว = ใช้ความกลัว รักษา ความดีใจ

🔹 พูดดูถูก ทำให้โกรธ = ใช้ความโกรธ  รักษา ความกังวลครุ่นคิด

🔹 พูดให้คิด = ใช้ความกังวลครุ่นคิด รักษา ความกลัว

เพราะฉะนั้น ถ้าจิตใจป่วย ก็สามารถส่งผลเสียต่อร่างกายให้ป่วยตามได้เช่นกัน ควรดูแลสุขภาพทั้งกายและจิตใจให้เหมาะสม ไม่ทำอะไรที่มากหรือน้อยเกินไป ก็จะทำให้มีสุขภาพแข็งแรง 

พจ.อารยา อัศววงศ์อารยะ

นาฬิกาชีวิต (Biological clock) คือ การที่พลังชีวิตหรือลมปราณ (ชี่) เคลื่อนที่ผ่านอวัยวะทั้ง 12 ในทุก ๆ 2 ชั่วโมงเพื่อกระตุ้นการทำงานให้อวัยวะเหล่านั้นเกิดการทำงานที่สอดคล้องกัน เมื่อลมปราณเคลื่อนที่ผ่านครบทั้ง 12 อวัยวะก็จะเป็นเวลา 24 ชั่วโมงพอดี 

ระบบนาฬิกาที่มนุษย์ทุกคนมีติดตัวมาตั้งแต่กำเนิดนั้นมีอวัยวะภายในเป็นเสมือนฟันเฟืองที่คอยกำหนดกลไกการทำงานต่าง ๆ ให้ทำงานเป็นระบบ ซึ่งการที่เราใช้ชีวิตที่ผิดไปจากนาฬิกาชีวิตที่ร่างกายสร้างขึ้นมานั้นเปรียบเสมือนการทำให้ระบบของร่างกายรวนนั่นเอง ซึ่งแพทย์แผนจีนเชื่อว่าจะนำไปสู่อาการเจ็บป่วยต่าง ๆ ที่ตามมา

สิว มักพบมากที่บริเวณใบหน้า หน้าผาก แก้มทั้ง 2 ข้าง คาง หน้าอก แผ่นหลัง เป็นต้น มักพบได้ตั้งแต่วัยรุ่น มักหายไปในช่วง 20-25 ปี และอาจเป็น ๆ หาย ๆ จนถึงอายุ 40 ปีในบางราย

สิวในทางการแพทย์แผนจีน เกิดจาก ลมร้อนสะสมที่บริเวณเส้นลมปราณปอด หรือการรับประทานอาหารที่มีรสเผ็ดและมันมากจนเกินไป ทำให้ม้ามและกระเพาะอาหารสะสมความร้อนชื้นเอาไว้ เกิดเป็นเสมหะชื้นขึ้น ลำไส้ใหญ่เกิดความร้อนอุดกลั้น เกิดท้องผูก และภาวะเลือดร้อน จึงทำให้เกิดสิว

หลักวิธีการรักษาสิวในทางแพทย์แผนจีน

การระบายความร้อน สลายความชื้นที่คั่งค้างโดยการฝังเข็ม รับประทานยาจีน พอกยา เป็นต้น

ข้อควรทำและไม่ควรทำเพื่อรักษาหรือป้องกันการเกิดสิว 

5 สิ่งที่ควรทำ

1.การทำความสะอาดผิวหน้า : โดยการใช้น้ำอุ่นล้างหน้า ไม่ใช้เครื่องสำอางค์ที่มีความมันมากจนเกินไป

2.รับประทานอาหารให้สมดุล : รับประทานผักและผลไม้ให้มากขึ้นเพื่อให้ระบบขับถ่ายดีขึ้น 

3.การนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ

4.พักผ่อนสงบจิตใจไม่คิดมากหรือกังวลจนเกินไป

5.รับประทานสาหร่ายทะเล : เพราะในสาหร่ายทะเลมีซิงค์ (Zn) ที่มีส่วนช่วยในเรื่องของการต้านการอักเสบ ถ้ารับประทานในปริมาณที่พอเหมาะก็จะช่วยป้องกันการเกิดสิวได้

5 สิ่งที่ไม่ควรทำ

1.ไม่ควรรับประทานรสเผ็ดจัด

2.ไม่ควรรับประทานอาหารที่มันมาก

3.ไม่ควรรับประทานอาหารที่มีกลิ่นคาว

4.ไม่ควรรับประทานอาหารเสริมมากจนเกินไป : เนื่องจากอาหารเสริมบางชนิดมีฤทธิ์ร้อน เมื่อทานแล้วอาจเพิ่มความร้อนภายในทำให้เกิดสิวขึ้นได้

5.ไม่ควรรับประทานอาหารที่มีน้ำตาลสูง

อ้างอิง -https://www.haodf.com/zhuanjiaguandian/xiele27_172003.htm

https://www.zhzyw.com/zyts/zyzj/lc/187514191J8GB8JCB821B7I.html

พจ.อารยา อัศววงศ์อารยะ

โรคภูมิแพ้ในทางการแพทย์แผนจีน มีความเกี่ยวข้องกับการทำงานของปอดม้ามและไต อาการของโรคภูมิแพ้มักจะแสดงอาการที่แตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล นอกจากนี้ยังมีความเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม การรับประทานอาหาร สภาพแวดล้อมการทำงาน ที่อยู่อาศัย เช่น

🔸 อาการทางระบบทางเดินหายใจ : คัดจมูก จาม น้ำมูกไหล หอบ

🔸 อาการทางผิวหนัง : ผื่นลมพิษ ผื่นแดง คัน

การรักษาโรคภูมิแพ้ จึงเน้นไปที่การบำรุงปอดม้ามและไตเป็นหลัก โดย

👉🏻  บำรุงชี่ของปอด เมื่อปอดแข็งแรงก็จะสามารถกระจายชี่ภายในร่างกายได้ดี และปกป้องร่างกายจากเสียชี่ภายนอกที่จะเข้ามากระทบได้ด้วย

👉🏻  บำรุงชี่ของม้ามให้แข็งแรง เมื่อม้ามแข็งแรง ระบบย่อยอาหารก็จะแข็งแรงขึ้นด้วย ส่งผลให้ลดการเกิดเสมหะ ความขื้นในร่างกาย

👉🏻  บำรุงชี่ของไต ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้ดีขึ้น

ผู้ป่วยโรคภูมิแพ้ควรดูแลสุขภาพ ดังนี้

🔹 การออกกำลังกาย ผู้ที่เป็นโรคภูมิแพ้ ควรออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ เพื่อเพิ่มภูมิต้านทานของร่างกาย

🔹 การใช้ชีวิตประจำวัน ควรดูแลสภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัย เช่น ทำความสะอาดที่อยู่ เปลี่ยนผ้าปูที่นอนบ่อย ๆ หลีกเลี่ยงการเลี้ยงสัตว์เพื่อหลีกเลี่ยงอาการแพ้

🔹 รับประทานยาเพื่อบำรุงปอดม้ามไต ในทางแพทย์แผนจีน จะมีตัวยาอยู่หลายชนิดที่สามารถบำรุงปอดม้ามไตให้แข็งแรงมากขึ้น เพื่อป้องกันอาการภูมิแพ้ (ควรเข้ารับการปรึกษาจากแพทย์แผนจีนก่อนเลือกรับประทานยาจีน)

🔹 การดูแลสุขภาพจิตใจ นอกจากการดูแลสุขภาพกายแล้วนั้น การดูแลสุขภาพจิตใจก็เป็นสิ่งสำคัญของผู้ที่เป็นโรคภูมิแพ้ เนื่องจากผู้ที่เป็นโรคภูมิแพ้มักจะมีอาการหงุดหงิดง่าย ซึ่งส่งผลให้อาการแย่ลง ดังนั้นควรฝึกจิตใจให้แจ่มใส สดชื่น ลดความเครียด เป็นต้น

พจ.อารยา อัศววงศ์อารยะ (พจ.1461)

รู้ยัง… สีประจำเดือนบอกโรคได้ โดยปกติแล้วประจำเดือนของผู้หญิงจะมาเดือนละ1ครั้ง รอบเดือนจะอยู่ที่ 24-35 วัน แต่ละรอบจะมา 3-7 วัน โดยประมาณ

ซึ่งเลือดประจำเดือนเกิดจากการหลุดลอกของผนังมดลูกออกมาเป็นเลือดประจำเดือน ซึ่งสีของประจำเดือนปกติจะมีสีแดงเข้ม ไม่ซีด ไม่มีกลิ่น ไม่มีลิ่มหรือก้อนเลือด

ในช่วงเริ่มแรกของการมีประจำเดือน อาจจะมีปริมาณค่อนข้างน้อยและซีดได้บ้าง ในช่วงกลางจะค่อยๆเข้มขึ้นไปจนถึงสีแดงคล้ำได้ จนในระยะท้ายของการมีประจำเดือน สีของประจำเดือนก็จะค่อย ๆ จางลงจนประจำเดือนหมดรอบ

สีของประจำเดือนแบบไหนที่บ่งบอกว่ากำลังเกิดโรค?

❤️ สีแดงเข้ม (大红色) – สีปกติของประจำเดือน

❤️ สีแดงอมชมพู (粉红色) – ร่วมกับมีปริมาณน้อย อาจอยู่ในระยะแรกของการตั้งครรภ์

❤️ สีแดงส้ม (橘红色)- พบได้ค่อนข้างน้อย แต่หากพบว่ามีสีแดงส้ม รวมกับมีกลิ่นผิดปกติ อาจมีการติดเชื้อที่บริเวณช่องคลอด

❤️ สีแดงคล้ำ (暗红色) – ร่วมกับมีลิ่มเลือด ปวดท้อง อาจหมายถึงภายในมีภาวะเย็นและมีเลือดคั่ง

❤️ สีน้ำตาล (褐红色) – ร่วมกับปริมาณน้อยมากในระยะ3วันแรก อาจหมายถึงภายในร่างกายเกิดภาวะไม่สมดุลของฮอร์โมน

นอกจากนี้ เราควรสังเกตดูรอบเดือนอย่างสม่ำเสมอ ทั้งระยะเวลา สี กลิ่น หรือความผิดปกติอื่นๆควบคู่ด้วย หากพบความผิดปกติควรรีบไปพบแพทย์ และควรตรวจภายในเป็นประจำทุกปีเพื่อลดความเสี่ยงของโรคทางนรีเวชอีกด้วย

รองช้ำ หรือ โรคพังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบ

อาการเจ็บที่บริเวณส้นเท้า อุ้งเท้าด้านใน หรือลามไปทั่วฝ่าเท้า
เริ่มแรกอาจมีอาการเจ็บจี๊ด ๆ และอาการเจ็บปวดจะค่อย ๆ เพิ่มขึ้นทีละน้อยจนถึงปวดรุนแรงได้ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม ผู้ป่วยจะมีอาการปวดเมื่อลงน้ำหนักที่ส้นเท้า และชัดเจนสุดในก้าวแรกของการลงน้ำหนัก เช่น ก้าวแรกตอนลงจากเตียง อาการเจ็บอาจดีขึ้นได้ระหว่างวันและเป็นหนักอีกครั้งตอนช่วงเย็นหลังจากผ่านการใช้งานมาพอสมควร

ผู้เข้าข่ายกลุ่มเสี่ยง

🔹 ผู้ที่มีอายุ 40ปี ขึ้นไป เนื่องจากฝ่าเท้ามีความยืดหยุ่นน้อยลง

🔹 ผู้ที่ต้องยืน เดิน หรือวิ่งเป็นเวลานาน ๆ ส่งผลให้พังผืดใต้ฝ่าเท้าตึง

🔹 ผู้ที่มีน้ำหนักตัวเยอะ ทำให้พังผืดฝ่าเท้า ส้นเท้าต้องแบกรับน้ำหนักเยอะตามไปด้วย

🔹 ผู้ที่ความผิดปกติทางโครงสร้างของเท้า เช่น ผู้ที่มีอุ้งเท้าแบนหรือโก่งมากเกินไป

บางคนอาจมีกระดูกงอกที่ส้นเท้า เหล่านี้อาจเป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดอาการปวด และสามารถเป็นได้ในคนที่มีอายุน้อยด้วย

🔹 ผู้ที่สวมใส่รองเท้าไม่เหมาะสม (ไม่ควรใส่รองเท้าที่แข็งหรือบางจนเกินไป รองเท้าควรมีส่วนรับน้ำหนักบริเวณอุ้งเท้าด้วย) เป็นต้น

การฝังเข็มช่วยลดอาการปวดจากรองช้ำ

ช่วยคลายความตึงของฝ่าเท้าและคลายกล้ามเนื้อน่อง

ซึ่งเป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่ทำให้เกิดการปวดบริเวณส้นเท้าและฝ่าเท้าได้ อย่างไรก็ตามรองช้ำเป็นอาการที่สามารถกลับมาเป็นซ้ำได้อีก ผู้ป่วยควรปรับพฤติกรรมเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง ปรับเปลี่ยนรองเท้าให้เหมาะสม ฝึกยืดเหยียดกล้ามเนื้อน่องและฝ่าเท้าเป็นประจำเพื่อที่จะไม่ให้อาการปวดกลับมา อย่าลืมไปฝึกทำกันนะคะ 🙂

แพทย์จีน ชมชนก ศุภศจี (พจ.1135)

ดูแลสุขภาพง่าย ๆ ด้วยการกดจุด

การกดจุดนั้นเป็นหนึ่งในวิธีการรักษาในทางการแพทย์แผนจีน สามารถใช้แทนการฝังเข็มได้ในบางครั้ง โดยใช้นิ้วโป้ง หรือ นิ้วชี้วางบนนิ้วกลาง แล้วกดไปยังจุดฝังเข็มต่างๆที่ต้องการจะกด

จุดที่ใช้บ่อยและถือว่าเป็นจุดสำคัญในการบำรุงร่างกายและรักษาโรคต่างๆก็คือ

เหอกู่(合谷) เน่ยกวน(内关) และ จู๋ซานหลี่(足三里) ซึ่งมีคำกล่าวที่ว่า “合谷内关足三里 日按一遍健全身”

แปลว่า “เหอกู่ เน่ยกวน จู๋ซานหลี่ กดจุดวันละ1ครั้งบำรุงทั้งร่างกาย”

โดยแต่ละจุดมีตำแหน่ง วิธีกดและสรรพคุณต่างๆ ดังนี้

เหอกู่ (合谷)

🔹 ตำแหน่ง จุดนี้จะอยู่ที่หลังมือบริเวณสิ้นสุดรอยพับระหว่างนิ้วชี้และนิ้วโป้ง ให้กางมือออกแล้วใช้นิ้วโป้งอีกข้างวางทับลงไปที่บริเวณง่ามนิ้วชี้และนิ้วโป้ง ลึกประมาณ1นิ้ว

🔹 วิธีกด กดนวดประมาณ 50 ครั้ง (ผู้ชายทำข้างซ้ายก่อน ผู้หญิงทำข้างขวาก่อน)

🔹 สรรพคุณ บรรเทาอาการปวดต่างๆ ไข้หวัด หูอื้อ เวียนหัว เป็นต้น

เน่ยกวน (内关)

🔹 ตำแหน่ง อยู่บริเวณข้อมือด้านใน(หงายมือ)ห่างจากข้อมือขึ้นมาประมาณ 2 นิ้วมือ

🔹 วิธีกด กดนวดให้มีความรู้สึกตึง หน่วงจะได้ผลดี โดยกดวันละ 2 ครั้ง ครั้งละ 2 นาทีโดยประมาณ

🔹 สรรพคุณ ขยายทรวงอก ปรับการเต้นของหัวใจให้เป็นปกติ ระงับอาเจียนได้ดีมาก

จู๋ซานหลี่ (足三里)

🔹 ตำแหน่ง อยู่ที่ใต้เข่าบริเวณขอบนอกของกระดูกหน้าแข้ง1นิ้วมือ ใต้เข่าลงมาประมาณ 4 นิ้วมือ

🔹 วิธีกด กดนวดวันละ1รอบ เวลาประมาณ5-10นาที ใน1นาทีกดให้ได้ 15-20ครั้ง โดยแต่ละครั้งที่กดต้องให้มีความรู้สึกตึง หน่วง หรือร้อนในบริเวณจุดนี้

หรือ อาจใช้การรมยาร่วมด้วย โดยให้ทำสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง ครั้งละ 15-20 นาที ระหว่างที่รมยาให้ขยับแท่งรมยาขึ้นลงบริเวณจุดนี้ ระมัดระวังไม่ให้ผิวหนังไหม้

🔹 สรรพคุณ เพิ่มความแข็งแรงของร่างกาย บำรุงม้าม กระเพาะ ขับพิษของเสียต่างๆ สามารถเพิ่มปริมาณเม็ดเลือดแดงและเม็ดเลือดขาว ฮีโมโกลบิน และฮอร์โมนจากต่อมไร้ท่อได้อีกด้วย

การกดจุดเป็นเพียงอีกวิธีหนึ่งที่ช่วยในการบำรุงสุขภาพเท่านั้น เราจะต้องดูแลสุขภาพด้านอื่นควบคู่ไปด้วย เช่น การพักผ่อนให้เพียงพอ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ไม่หักโหมหรือเครียดมากจนเกินไป จึงจะทำให้ร่างกายมีสุขภาพทั้งกายและใจที่สมบูรณ์

อ้างอิง https://sns.91ddcc.com/t/26038

พจ.อารยา อัศววงศ์อารยะ